1393/7/16 چهارشنبه



مشاورمدیرکل

مسئول اشاعه امور فرهنگ زیست محیطی









































































































































































































































































1393/7/16 چهارشنبه
صفحه مشاور مدیر کل

بیانات مقام معظم رهبری پیرامون حفظ وحراست از محیط زیست
رسیدگی به مسئله گیاه و بوستان و درخت جزو مسائل اصلی کشور است
بى‌اعتنایى به درخت و گیاه و تباه کردن عوامل طبیعى، براى کشور ضایعه‌آفرین است، ایران به لحاظ وسعت خاک یکى از کشورهاى غنى جهان محسوب مى‌شود، بنا بر این باید با استفاده از موجودى آب و با تکیه بر روشهاى علمى، تمامى این سرزمین وسیع را به طور یکپارچه تحت پوشش گیاهى قرار دهیم. 14/12/1377
مسئله‌ى گیاه و بوستان و درخت و این چیزها جزو مسائل اصلى است؛ اینها را جزو مسائل فرعى نباید به حساب آورد.
درست است که در شمارش مسائل اساسى کشور، چشمها و نگاه‌ها به سمت اقتصاد، به سمت فرهنگ، به سمت مسائل پولى، به سمت مسائل سیاسى کشانده میشود - معمولاً اینجور است - لیکن اگر با دقت نگاه کنیم، مسائلى که مربوط به زیست انسانى است، بیشتر از آنها اهمیت دارد. سیاست براى چیست؟ اقتصاد براى چیست؟ خدمات گوناگون شهرى و کشورى براى چیست؟ اصلاً پیشرفت کشور براى چیست؟ پیشرفت براى این است که انسانها زندگى سالم و مطلوبى داشته باشند. اگر محیط زیست تخریب شد، همه‌ى اینها باطل خواهد شد. اهمیت محیط زیست اینجاست.
واقعاً اگر ما به مسئله‌ى آب، خاک، هوا و آن چیزهائى که منتهى میشود به این چیزها - مثل مراتع، مثل منابع طبیعى، مثل جنگلها، مثل وضع شهرسازى - نپردازیم، زندگى مردم شیرین نخواهد شد. صنعت و پیشرفت صنعتى و درآمدهاى فزاینده‌ى کشور و افتخارات گوناگون علمى، متن زندگى و واقعیت زندگى را شیرین نمی‌کند؛ همه‌ى اینها باید مقدمه باشد براى اینکه مردم زندگى سالم و شیرین و مطلوب داشته باشند. از جمله‌ى چیزهائى که مساس مستقیم دارد، مسئله‌ى محیط زیست است، محیط زندگى انسانهاست، مسئله‌ى آب و هواست. آن وقت ریشه‌هاى آن، بنیان‌هاى آن، که خاک است و جنگل است و درخت است و بقیه‌ى چیزها، اهمیت درجه‌ى یک پیدا می‌کند. من خواهش می‌کنم مسئولینى که در بخشهاى مختلف هستند، به این نکته توجه کنند که نگاه به مسئله‌ى آب و هوا، نگاه به مسئله‌ى غبار، نگاه به مسئله‌ى دود، نگاه به مسئله‌ى هواى سالم، نگاه به مسئله‌ى آب سالم، نگاه به محیط زیست سالم، نگاه به مسئله‌ى جنگلها، نگاه‌هاى اصلى است؛ اینها را در متن برنامه‌ها، در مجارى همه‌ى برنامه‌هاى زندگى بگنجانند. 17/12/1389
ما به برکت اسلام توانسته‌ایم هویت ایرانی خود را حفظ کنیم و این حقیقت، باید در همه خدمات و امور شهری خود را نشان دهد. عامل اصلی برای پیشرفت کشور و حرکت به سوی عزت واقعی، حفظ و تقویت فضای تدین و دین‌داری در فضای شهرها و روستاها است. 10/02/1390
باید به این مسئله توجه شود که فرهنگ ما فرهنگ انقلاب اسلامی و ارزشهای دینی است. باید ارزشهای انقلاب و اسلام در همه بخشهای فرهنگی رعایت شود و این کار نیازمند تلاش، انگیزه و عزم لازم است. 04/04/1386
خدمات متنوع در شهرها و روستاها از جمله ساختمان‌سازی‌ها، احداث خیابان‌ها، نامگذاری‌ها و زیباسازی‌ها باید ضمن همخوانی با پیشرفت‌های روز، با معماری ایرانی، اعتقادات دینی، بافت اجتماعی و شرایط آب و هوایی هر منطقه نیز متناسب باشند. 10/02/1390
این مراسم درختکاری، اقدام نمادینی است تا جوانان با نشاط و مردم عزیز کشور به کاشتن درخت و ترویج این سنت خوب عادت کنند. ما یک درخت میکاریم، معنایش این است که جوانها که چندین برابرِ نیروى یک آدم پا به سن گذاشتهاى مثل ما در آنها وجود دارد و نشاط بیشترى دارند، تعداد بیشترى درخت بکارند و مردم عزیز کشورمان عادت کنند به سنت ایجاد این وسیله‌ى حیات. 18/12/1388
امروز مردم موثرترین و مهمترین نقش را در احیای فضای سبز کشور بر عهده دارند و باید در عین توجه به ایجاد فضای سبز جدید، مراقب جنگل‌ها، باغات، مراتع و زمین‌های حاصل‌خیز موجود هم باشند. 15/12/1390
باید جلوی تعرض به جنگل‌ها و مراتع گرفته شود
آن چیزى که من میخواهم تأکید کنم، هم به وزارت کشاورزى و منابع طبیعى، هم به محیط زیست، و هم به همه‌ى کسانى که دست‌اندرکار هستند، این است که مراقبت کنید این دائره‌ى غصب و تصرفِ نابجا و غلط توسعه پیدا نکند و جلویش گرفته شود. متصرفین را قطع ید کنید. هم خبرهاى زیادى میرسد، هم انسان خودش مشاهده میکند - تا آنجائى که حالا انسان در رفت و آمدها، در سفرها فرصت پیدا میکند از نزدیک ببیند؛ یا کسانى که از نزدیک دیدند و مورد وثوقند، مى‌آیند اطلاع میدهند - متأسفانه با تعرض به جنگلها و تعرض به مراتع، به کشور و به مردم کشور ظلم شده است.
زمینهاى مراتع را در جاهاى مختلف، بخصوص در نزدیکى شهرهاى بزرگ، مورد تعرض قرار دادند و ضایع کردند؛ جلوى این را باید بگیرید؛ والّا ما اینجا یک دانه درخت بکاریم، دو تا درخت بکاریم، یا مثلاً هزاران درخت در سطح کشور کاشته بشود، اما معادل آن، درختهائى که عمرهاى طولانى دارند و میتوانند بمانند و میتوانند منشأ استفاده قرار بگیرند - و از جنگل چقدر استفاده‌هاى چوبى میشود کرد، در حالى که جنگل هم مطلقاً تکان نخورد و مورد نقص قرار نگیرد - از بین بروند؛ این کار به نتیجه نمیرسد. این کارِ خیلى سودآورى نیست که انسان از این طرف درست کند، از آن طرف چیزهاى اصلى را از دست بدهد؛ این را خیلى باید مراقبت کنید. 18/12/1388
من گلایه‌اى که باید بکنم از مجموع مسئولینِ مسئله‌ى درخت و درختکارى و جنگل و این چیزها، این است که ما اینجا دانه دانه درخت میکاریم، اما صدها صدها و هزارها هزارها درخت در جاهائى که نباید قطع شود، بى‌جهت قطع میشود؛ این خیلى اشکال بزرگى است که وجود دارد. علاوه بر اینکه آبادى‌ها و سبزى‌هاى اطراف شهرهاى بزرگ به غلط و به غصب در اختیار افرادى قرار گرفت که میخواستند از زمین سوء استفاده کنند و هنوز هم دارند میکنند، و سبزى تبدیل شد به سیمان و آهن و اینها - که این یک مصیبتى براى شهرهاست - مجموعه‌ى جنگلى کشور هم مورد تهدید جدى قرار داشت و قرار دارد؛ که باید جداً از آن جلوگیرى شود. این، هم وظیفه‌ى دولت است، هم وظیفه‌ى مجلس است، هم وظیفه‌ى شهردارى‌هاست، هم وظیفه‌ى قوه‌ى قضائیه است؛ هر کدام به نحوى باید جلوى پیشرفت این حرکت غلطى را که امروز متأسفانه در کشور ما وجود دارد، بگیرند. 15/12/1391


ضرورت آموزش محیط زیست به دانش آموزان
در دهه های اخیر، بشر با دگرگون سازی، محیط زیست خود را با تغییرات عمده ای مواجه ساخته است.برای برقراری تعادل طبیعی، انسان ناگزیر به تغییر شیوه زندگی به سمت توسعه پایدار است که این تحول می تواند تغییرات عمده ای در جامعه کنونی و نیز نسل های آینده به وجود آورد.
از دیدگاه متخصصان محیط زیست، مسئله اصلی، بالا بردن کیفیت زندگی بشر در چار چوب موازین توسعه پایدار بوده که برای دستیابی به آن باید آموزش های لازم علمی و عملی در زمینه حفظ محیط زیست در جامعه اجرا شود.با توجه به وضعیت محیط زیست متوجه می شویم که علت دگرگونی و تخریب، ناشی از ناآگاهی و یا بی توجهی انسان به محیط اطراف، خودخواهی انسان و پشت پا زدن به ارزش ها و آداب و رسوم گذشته برای حفظ و حمایت از آن بوده است.
آموزش می تواند تاثیر قابل توجهی در تقویت فرهنگ زیست محیطی و رسیدن به اهداف توسعه پایدار داشته باشد.آشنایی جوانان با علوم پایه زیست محیطی در مقاطع مختلف تحصیلی می تواند روحیه سازگاری و حس مسئولیت پذیری در حفاظت از منابع طبیعی را در آن ها تقویت کند.
متاسفانه هنوز درسی با عنوان محیط زیست در متون درسی مدارس کشور گنجانده نشده و فقط به بخش های محدودی از کتاب های علوم وسیعی اکتفا شده است.در دانشگاه ها نیز به جز رشته های تخصصی محیط زیست و منابع طبیعی و تا حدودی کشاورزی در دیگر رشته ها دروس محیط زیست حتی دروس اختیاری آنان ارائه نشده است.
بدیهی است در چنین وضعیتی مطلوب ترین روشهای آموزشی توام با دسترسی به دانش روز و نیز تشویق دانش آموزان به یادگیری و مطالعه می تواند در دستیابی به اهداف مدیریتی برای حفظ و حمایت از محیط زیست کمک موثری کند.
آموخته های علمی می تواند توسط افراد در زندگی روزمره استفاده شود و این آموزش ها زمانی بیشترین کارایی را خواهد داشت که افراد با استفاده از راهکارهای اجرایی کسب شده درصدد رفع مشکلات و موانع زیست محیطی برآیند.
گردش علمی؛ فعالیتی است که خارج از محیط آموزشی یا کلاس درس صورت می گیرد و یک روش آموزشی است که باعث می شود دانش آموزان محیط طبیعی و ارتباط بین موجودات زنده وغیر زنده را لمس کنند.گردش علمی باعث می شود مشاهده در دانش آموزان تقویت و سوالات مختلفی برای آنان مطرح شود که برای به دست آوردن جواب، شروع به طرح پرسش های متعدد و جمع آوری اطلاعات و یافتن معماهای به وجود آمده می کنند .پژوهش های علمی نشان می دهد که فراگیری علم در محیطی مطلوب و باز، موثرتر از فراگیری در محیطی بسته همانند کلاس است و بهترین آن ها برقراری کلاسها در محیط طبیعی نظیر بوستان ها و... است.این کار باعث می شود دانش آموزان ، ضمن لمس طبیعت، با گفتارهای علمی معلمان خود ارتباط برقرار کرده و آموزشهای کلاسی را به تجربه دریابند.در گردش های علمی نه فقط تدریس در یک محدوده وسیع، بلکه برای کسب تجربیات با ارزشی است که از طریق ادراکات حسی (دیدن، شنیدن، بو کردن، لمس کردن و چشیدن) به دست می آید تا دانش آموز با تطبیق واقعیات موجود و بحث های نظری حاصل از کلاس ها، مطالب بیشتری را به حافظه سپرده و اطلاعات علمی اش را کامل کند.یک گردش علمی که با دقت طرح ریزی شده باشد و با موفقیت اجرا شود فواید زیر را به دنبال خواهد داشت:
۱-فرصت هایی را برای دانش آموزان فراهم می کند که در مشاهده کنندگان نکته سنج، عادت لذت بردن از زیبایی ها و نظم حوادث و رخدادهای طبیعی توسعه یابد.افرادی که محیط زیست طبیعی خود را تحسین می کنند نسبت به حفاظت از آن کوشا خواهند بود.
۲-دانش آموزان را قادر می سازد تا صحت و سقم مطالب درسی کلاسی، مطالعات کتابخانه ای یا تجربیات آزمایشگاهی را بررسی و مطالب را بهتر در ذهن خود متمرکز کنند.
۳-دانش آموزان فعالانه در کلاس شرکت می کنند و می آموزند که اعضای مسئولی در گروه هستند.
۴-رابطه شاگرد معلم را توسعه داده، توجه و انگیزه دانش آموزان را به سوی توسعه بخشیدن یا غنی ساختن برنامه های درسی جلب می کند.
هدف از آموزش محیط زیست، پرورش افرادی فعال و آگاه نسبت به مسائل محیط زیست و درک مسئولیت آن ها در حفاظت و حمایت از آن است.
برای رسیدن به این هدف، آموزش باید شناخت افراد را افزایش دهد، انگیزه های لازم را برای حفظ محیط زیست در آنان تقویت کند.همچنین مهارت های لازم را برای نیل به راه حل های کارشناسانه مسائل محیط زیست به دست آورند.یکی از فواید بزرگی که از گردشهای علمی به دست می آید، پی بردن به ارزش محیط زیست توسط دانش آموزان است که خود اولین گام در دستیابی به توسعه آموزش پایدار زیست محیطی است.مشاهده طبیعت می تواند نقش بسیار مهمی در ذهنیت بخشی تجربیات به دست آمده داشته باشد، که تا مدت ها این تجربیات همراه دانش آموزان خواهد بود و در موارد مختلف، از معضلات زیست محیطی جلوگیری و به حل بسیاری از مشکلات احتمالی در آینده کمک خواهد کرد.آشنایی با محیط زیست و لمس مشکلات و معضلات موجود در آن، ذهن دانش آموزان را برای حفاظت و مراقبت از آن آماده می کند که این کار می تواند در مرحله اول از خانه شروع شود.به عنوان مثال استفاده نکردن از محصولات یک بار مصرف، تفکیک زباله های قابل تجزیه از زباله های تجزیه ناپذیر و زباله های قابل بازیافت، صرفه جویی در مصرف آب و انرژی و غیره.آموزش محیط زیست در طبیعت باعث می شود که دانش آموزان از نزدیک با چگونگی تاثیرات محیط طبیعی در محدوده شهری آشنا شوند و انواع خسارات حاصل از پیشرفت فناوری را با چشم ببینند.در این گونه آموزش ها، معلمان باید اطلاعات اولیه ای از تعریف محیط زیست، زیست بوم ها، موجودات زنده و غیر زنده، زنجیرهای غذایی، آلودگی ها آلوده کننده ها، بیماری های ناشی از آن ها و... را به دانش آموزان انتقال داده، با بازدید از بوستان، کارخانجات صنعتی، رودخانه، آب های آلوده و ... به درک بهتر مسائل زیست محیطی در دانش آموزان کمک کنند.
برپایی مسابقات عکاسی، نقاشی، روزنامه دیواری و... می تواند انگیزه دریافت اطلاعات زیست محیطی را افزایش دهد، مشارکت در کارهای گروهی را دوام بخشد.سازمان ها و نهادهای مرتبط باید تخفیف ویژه ای برای بازدید دانش آموزان از محیط های طبیعی و مصنوعی و... در نظر بگیرند تا ضمن تفرج و لذت بردن از فضای طبیعی از آموزش های لازم بهره مند شوند.
1393/7/16 چهارشنبه