.
اداره شهرستان ساوجبلاغ
1391/9/20 دوشنبه
معرفی شهرستان ساوجبلاغ ازمنظرزیست محیطی
سیمای زیست محیطی شهرستان ساوجبلاغ:
شهرستان ساوُجبُلاغ یکی از شهرستان‌های استان البرزاست. نام ساوجبلاغ از دو کلمه ساوج و بلاغ ترکیب شده است.نام ساوجبلاغ به معنای «سرزمین چشمه های آب سرد»  بلاغ در زبان ترکی به چشمه یا رودخانه گفته می شود و به نظر می رسد منظور از ساوجبلاغ؛ رودخانه ی ساوه بوده که به مرور به ساوج تغییر یافته است. هشتگرد مرکز شهرستان ساوجبلاغ است.
جمعیت این شهرستان بر طبق آمارگیری جامع سال  217610 نفر بوده و مرکز آن شهر هشتگرداست.
شهرستان ساوجبلاغ با وسعتی معادل 1000 کیلومتر مربع در شمال استان البرز در عرض شمالی ۴۵/۳۵ تا ۵۰/۳۲ و طول شرقی ۴۵/۳۵ تا ۵۵/۵۰ واقع شده‌است. این شهرستان از شرق به کرج، از جنوب به اشتهارد، از غرب به آبیکو از شمال به نوشهرو الموتقزوینمنتهی می‌شود.
 
ساوجبلاغ دارای ۴۴۷ پارچه آبادی، مکان و مزرعه‌است. ساوجبلاغ به سه ناحیه کوهستانی، کوهپایه‌ای و دشتی تقسیم می‌شود، ۲۵ درصد کل مساحت شهرستان ناحیه کوهستانی است.این شهرستان دارای روستاهای زیادی است و محصولات کشاورزی فراوانی دارد. میوه گیلاسآن به ویژه گیلاس روستای فشندو آردههکیفیت بالایی دارد.
پیشینه تاریخی:
نام ساوجبلاغ از زبان ترکی آذری به معنای سرزمین چشمه‌های آب سرد با تاریخ، فرهنگ و مدنیت هفت هزار ساله و مشاهیر نام آور و رسوم دیرپا و ریشه دار گره خورده‌است. سرزمین خاندان‌های علمی آل طالقانی سادات و غیر سادات، آل صالحی، آل برغانی، آل حکمی، آل رفیعی، آل میرحبیب، آل میرعرب شاه، آل شهید ثالث، آل علوی شهید، آل فشندی و آل نحوی که با تأسیس مدارس علمیه صالحیه، سردار، نواب و التفاتیه در شهر قزوین ، مدرسه شاهزاده خانم در تهران و سرودن اشعار در مدح اهل بیت(علیهم السلام)، خدمات فراوان علمی و فرهنگی به ایران و اسلام کرده‌اند. وجود آرامگاه حدود پنجاه تن از امامزادگان در محدوده شهرستان ساوجبلاغ گویای علاقه ساوجبلاغی‌ها به مذهب تشیع است. این امامزادگان در دو مقطع تاریخی - به هنگام حکومت علویان در طبرستان و طالقان و به هنگام حضور حضرت امام رضا در خراسان - وارد ساوجبلاغ شدند تا با گذر از این منطقه به نواحی یاد شده برسند که به وسیله امویان و عباسیان جان باختند.
حمدالله مستوفیدر کتاب نزهه القلوبدر باب ولایت ساوجبلاغ مینویسد: سا وجبلاغ ولایتی است که در اوان سلاجقه مال به ری می‌داده و در عهد مغول سوی شده، هوایی بغایت خوب دارد. اکثر آبش از قنوات است، میوه و قله بسیار می‌باشد و نانش در غایت نیکویی و حقوق دیوانی او دوازده هزار دینار مقرر است و مردم آنجا چون اکثر صحرا نشینند مقید به مذهب نیستند. واز اعظم قرای آنجا خرداد(خراو) و نجم آباد و سنقر آباد است. ودر سنقر آباد سادات آلی نسب اند و الحال خرابست.
مناطق باستانی:
  محوطه‌های باستانی شهرستان ساوجبلاغمهم ترین مناطق مذهبی و تفریحی در این شهرستان: دریاچه طالقان،امامزاده عبدالقهار (روستای ورده (البرز)) و روستای برغان است.
  
صنایع و معادن:
شهرستان ساوجبلاغ دارای حدود 1200 واحد تولیدی ، صنعتی و خدماتی در قالب یک ناحیه صنعتی ( هشتگرد ) ، دوشهرک صنعتی جدیدالتاسیس ( شهرک دارویی و شهرک ماموت ) و مکان های صنعتی می باشد . تولیدات واحدهای مذکور در قالب صنایع غذایی ، فلزی ، کانی غیرفلزی ، برق ، سلولزی ، نساجی ، شیمیایی و کشاورزی می باشد .
کشاورزی و دامداری:
کشاورزی از مهم ترین مشاغل اهالی به شمار می رود و از دیرباز باز شامل کشت گندم، جو، چغندرقند، بنشن و تره بار بوده است. باغ داری یکی دیگر از رشته های اقتصادی این شهرستان است که شامل: کشت درختان میوه از قبیل سیب، گوجه، ‌گیلاس، زردآلو و هلو است. نوع کشت 80 درصد آبی است که بیش تر از چاه های ژرف و نیمه ژرف تأمین می شود. یکی دیگر از فعالیت های این شهرستان دام داری است که در کنار کشاورزی انجام می شود. انواع فرآورده های لبنی و دامی از قبیل پوست، پشم و لبنیات از جمله تولیدات این منطقه است. 
 
تقسیمات کشوری:
 این شهرستان شامل 3 بخش مرکزی ، چندار و چهار باغ می شود .
  • بخش مرکزی
o        دهستان سعیدآباد
    • دهستان هیو
شهرها: هشتگرد، شهر جدید هشتگرد و گلسار
جمعیت:
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش مرکزی شهرستان ساوجبلاغ در سال 1390 برابر با 128199 نفر بوده‌است .
هشتگرد:
هشتگرد مرکز شهرستان ساوجبلاغ است و در بخش مرکزی این شهرستان قرار گرفته‌است. شهر جدید هشتگرد به فاصله ۵کیلومتری این شهر و در شمال شرقی آن واقع شده‌است.
پیشینه و نام:
نصیرالدین ابوالرشید عبدالجلیل قزوینی رازی از علمای قرن ششم هجری در کتاب خود به مناسبت از اسماعیل احمدان، یکی از چهره‌های اسماعیلیه یا به قول وی ملاحده، یاد کرده که «چون الحادش ظاهر شد، از بیم دهخدای فخرآور هشتوردی شیعی بگریخت و به الموت شد». او همچنین از فرزند دهخدا به نام «عبدالصمد بن فخرآور» یاد کرده‌است. مناسبت یاد از او نیز همین است که «بواسحاق صاحب خراج ملاحده» نیز که «ملحد شد»، توسط «امیر قایماز... به گفت جمال الدین عبدالصمد شیعی رحمت الله علیه» کشته شد.
میر جلال الدین محدث ارموی (احیاگر میراث مکتوب شیعی) در این باره نوشته‌است: «هشتورد یا هشتجرد همان هشتگرد فعلی است.» منتجب الدین نیز در کتاب الفهرست، از شخصیت فخر آور هشتجردی به عنوان یک چهره شیعی و فاضل یاد کرده و می‌نویسد که او دیندار و فاضل بوده‌است. عبدالجلیل قزوینی در جای دیگری هم از «دهخدای فخرآور هشتوردی و پسرش جمال الدین عبدالصمد غازی شهید» یاد کرده اما راجع به چگونگی شهادت او مطلبی نگفته‌است. این اسناد تاریخی ضمن بیان وجه تسمیه هشتگرد به زیست گروهی از شیعیان اثنا عشری در قرن ششم هجری در آن محل تصریح کرده‌اند که در متون تاریخی از آن به عنوان «هشتورد» یا «هشتجرد» نام برده شده‌است.
شهر جدید هشتگرد:
این شهر در مجاورت شهر هشتگرد قرار دارد و در سال‌های اخیر بنا نهاده شده‌است. از نظر تقسیمات کشوری، شهری مجزا از هشتگرد است و در بخش مرکزیشهرستان ساوجبلاغ قرار گرفته‌است.
تاریخچه:
طرح ایجاد شهرهای جدید به منظور پاسخگویی به نیاز گسترده به مسکن و جلوگیری از شهرهای خودرو در منطقه شهری کلان‌شهرها مطرح و به عنوان یک سیاست و ضرورت جدی در دستور کار دولت قرار گرفت. در اواخر سال ۱۳۶۴ هیأت دولت واگذاری ۱۶۰۰۰ هکتار زمین را جهت ایجاد شهرهای اقماری به وزارت مسکن و شهرسازی تصویب و ابلاغ نمود. مسئولیت اجرای این طرح به عهده وزارت مسکن و شهرسازی و مکان یابی و تملک زمین و تهیه و طرح و اجرا از طریق شرکت عمران شهرهای جدید و شرکتهای تابعه مورد پیگیری مستمر قرار گرفت.
در سال ۱۳۶۷ قرارداد تهیه طرحهای مطالعاتی و طرح جامع چند شهر جدید در منطقه شهری تهران با مهندسین مشاور مختلف ایرانی منعقد گردید. در سال ۱۳۶۸ ایجاد این شهرها و مکان آنها به تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران رسید، که شهر جدید هشتگرد با ۵۰۰ هزار نفر در محور غرب از جمله این شهرها است.
سال ۱۳۷۰ شورای عالی معماری و شهرسازی اجرای این طرح را به شرکت عمران و شهرسازی شهر جدید هشتگرد سپرد.با همکاری گروه ساختمانی ملل
جمعیت و مساحت :
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهر جدید هشتگرد در سال 1390 برابر با 22819 نفر بوده‌است.
براساس طرح جامع هشتگرد ظرفیت جمعیت پذیری این شهر بالغ بر ۵۰۰ هزار نفر است که توسعه شهر تا یک میلیون نفر را امکان‌پذیر می‌کند. ضمن این که مساحت این شهر از ۴هزار و ۸۰۰ هکتار فعلی به ۸هزار هکتار در پایان برنامه چهارم توسعه خواهد رسید.
 
 
موقعیت و ارتباط:
دسترسی به شهر جدید هشتگرد از طریق اتوبان ـ قزوین تأمین می‌گردد که این بزرگراه در آینده بوسیله سه تقاطع غیر همسطح به شهر مرتبط خواهد شد. علاوه بر این وجود راه شوسه تهران قزوین و راه آهن سراسری در جنوب شهر قدیم هشتگرد و همچنین ادامه راه آهن سریع اسیر تهران هشتگرد (مترو) که در این خصوص توافقاتی با یک شرکت بزرگ چینی جهت اجرا انجام شده و پس از تهیه طرح پلهای مسیر و اصلاحات انجام شده، بزودی به مرحله اجرا درخواهد آمد
شرایط اقلیمی و موقعیت جغرافیایی :
شهر جدید هشتگرد در دامنه جنوبی کوههای البرز و حاشیه شمال کویر مرکزی ایران واقع شده و از لحاظ آب و هوایی، بین اقلیم کوهستانی و آب و هوای نیم خشک و خشک داخلی قرار گرفته‌است. از نظر طبقه بندی کلی آب و هوای این منطقه ار نوع مدیترانه‌ای است.
شهر جدید هشتگرد از نظر جغرافیایی در غرب استان تهران در ارتفاع ۱۳۱۰ تا ۱۶۱۰ متر از سطح دریا و بین طول‌های جغرافیایی ۵۰ درجه و ۲۵ دقیقه و ۵۰ درجه و ۵۵ دقیقه و عرض‌های ۳۵ درجه و ۴۵ دقیقه و ۳۶ درجه و ۵ دقیقه قرار دارد دشت هشتگرد کلا دارای زمستان‌های سرد و تابستان‌های گرم و خشک می‌باشد، اما میزان گرما در همه نقاط دشت یکسان نبوده و از میزان آن در نواحی کوهستانی کاسته می‌گردد.
درجه حرارت شهر جدید هشتگرد معمولاً بین (۱۰-) درجه سانتیگراد در زمستان و (۴۰) درجه سانتیگراد در تابستان متغیر می‌باشد. ودر مقایسه با شهر تهران معمولاً بین ۳ تا ۶ درجه خنک تر می‌باشد. حداکثر رطوبت نسبی در منطقه نزدیک به ۸۰ درصد و متوسط سالیانه حدود ۴۵ درصد است.
به‌علت کوهستانی بودن منطقه هشتگرد این منطقه از بارش کافی در فصلهای بارندگی برخوردار است. آمار ۳۵ سال متوالی متوسط بارندگی سالیانه را ۳۰۰ میلیمتر ذکر می‌نماید.
·         شهر گلسار : شهر گلسار با جمعیتی معادل 12371 نفر در سال 1388 تشکیل شد که در گذشته همان روستای سیف آباد مابین جاده قدیم کرج ـ قزوین و اتوبان قرار داشت .
 
بخش چندار
o        دهستان برغان
    • دهستان چندار
شهر: کوهسار
جمعیت:
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش چندار شهرستان ساوجبلاغ در سال 1390 برابر با 19610 نفر بوده است
شهر کوهسار
این شهر در شهرستان ساوجبلاغ قرار دارد. شهر کوهسار در ۱۳ کیلومتری شمال غربی مرکز شهرستان ساوجبلاغ واقع شده است.
آب و هوای این شهر معتدل کوهستانی است و باغات فراوانی دارد. گذر رودخانه کردان‌رود از این شهر به جاذبه‌های آن افزوده است.
جمعیت این شهر در سال1390، برابر با 8067 نفر بوده است .
این شهر در خرداد ۱۳۸۳ خورشیدی با ادغام دو روستای چندار و قلعه سلیمان خانی از توابع ساوجبلاغ تشکیل شد.
گنج‌تپه و سیاه‌تپه خوروین از مناطق آثار باستانی پیرامون این شهر است.
شهرداری کوهسار : این اداره در تلاش با ایجاد فضای سبز و گسترش منابع طبیعی این شهرستان گردشگران داخلی و خارجی را جذب نماید . محل این اداره بعد از پل عابر پیاده و در ورودی شهر قرار دارد و چشم انداز بسیار زیبایی دارد.
o        دهستان چهاردانگه (ساوجبلاغ)
    • دهستان رامجین
جمعیت:
بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت بخش چهارباغ شهرستان ساوجبلاغ در سال ۱۳90 برابر با 69710 نفر بوده است .
چهارباغ :
جمعیت چهار باغ در سال ۱۳90، برابر با 47452 نفر بوده‌است . ولی با پیوستن دو روستای پرجمعیت مهدی‌آباد و ملک‌آباد (دو روستا با ۴۰هزار نفر جمعیت) به این شهر در سال ۱۳۸۷ و مهاجرپذیری جمعیت آن به حدود ۶۵ هزار نفر رسید.
شهر چهار باغ از شمال محدود به اتوبان تهران- قزوین از شمال شرقی محدود به خیابان صنعتکاران (مرز مشترک با کمالشهر کرج) از سمت جنوب شرقی به خط راه آهن و جاده قزلحصار و از سمت جنوب محدود به دکل‌های فشار قوی انتهای چهارباغ و از سمت جنوب غرب محدود به خیابان خراسان (روستایقوهه) و خط راه آهن و از سمت شمال غرب محدود به خیابان تک‌ماکارون (مرز مشترک با بخش مرکزی) می‌باشد.
این شهر از ارتقای روستای چهاردانگه به شهر (در نیمه اول سال ۸۴) و الحاق دو روستای مهدی‌آباد و ملک‌آباد (تیرماه ۱۳۸۶)، تأسیس شده‌است و شهرداری آن از تاریخ ۲۳ مرداد ماه سال ۱۳۸۴ آغاز به کار نموده‌است. هم‌اینک ادارات آب، برق، مخابرات، دفتر پستی کلانتری در چهارباغ فعالیت دارند.
فاصله بین مهدی‌آباد تا مرکز شهر چهارباغ حدود ۱۰کیلومتر است و ملک‌آباد نیز حدود پنج کیلومتر با مرکز شهر فاصله دارد. چهارباغ از جمله شهرهایی است که بین مناطق شهری آن زمین‌های کشاورزی و باغی فراوانی وجود دارد. بخش زیادی از اراضی حریم بافت شهری چهارباغ به کشت محصولات کشاورزی، سبزی و باغات میوه اختصاص دارد و سالانه مقادیر قابل توجهی محصول در منطقه برداشت می‌شود.
طرح مطالعاتی ساخت شهرک صنعتی چهارباغ در زمینی به مساحت ۸۰۰هکتار در سال ۱۳۸۶ آغاز شد.
شهرک الهیه و دهکده ورزشی از محلات و روستاهای چهارباغ هستند.

 
 
* * * سال 1398  سال رونق تولید * * *